time to read 6 min read

Về bệnh học Sởi, Khai bị, Rubella và Thủy đậu

Theo tờ thông tin kê toa sản phẩm được Bộ Y Tế phê duyệt, vắc-xin ProQuad được chỉ định để tiêm chủng đồng thời chống lại bệnh Sởi, Quai bị, Rubella và Thủy đậu cho người từ 12 tháng tuổi trở lên1

Tuy nhiên, trong các trường hợp đặc biệt như để phù hợp với lịch tiêm chủng quốc gia, trong các tình huống bùng phát dịch hoặc khi đi du lịch đến vùng có tỷ lệ lưu hành bệnh sởi cao, ProQuad® có thể được sử dụng sớm hơn cho người từ 9 tháng tuổi1.

  • Có thể sử dụng 2 liều ProQuad®, hoặc 1 liều ProQuad kết hợp với 1 liều vắc-xin Thủy đậu đơn giá.
  • Khoảng cách tối thiểu giữa hai liều là 1 tháng.
  • Khuyến cáo hoàn tất liều thứ hai trong vòng 3 tháng sau liều đầu tiên để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.

-Đối với trẻ từ 9-12 tháng tuổi1:

  • ProQuad® có thể được cân nhắc sử dụng trong các trường hợp đặc biệt, theo khuyến cáo chính thức hoặc khi trẻ cần được bảo vệ sớm.
  • Trẻ cần được tiêm liều thứ hai cách liều đầu ít nhất 3 tháng, nhằm đảm bảo hiệu quả phòng bệnh, đặc biệt đối với Thủy đậu.

-Đối với trẻ dưới 9 tháng tuổi1:

  • ProQuad® không được chỉ định sử dụng, do độ an toàn và hiệu quả chưa được xác lập.
  • Tuy nhiên, ProQuad® có thể được sử dụng như liều thứ hai ở những trẻ đã được tiêm các vắc-xin Sởi, Quai bị, Rubella và Thủy đậu trước đó theo khuyến cáo.

ProQuad® đã được đánh giá qua nhiều nghiên cứu lâm sàng và cho thấy có tính an toàn và khả năng sinh miễn dịch tốt trên tất cả các đối tượng nằm trong chỉ định được phê duyệt trong Thông tin kê toa. Nội dung dưới đây sẽ tập trung trả lời cụ thể cho câu hỏi về nhóm trẻ từ 9–12 tháng tuổi.
Đối với trẻ từ 9–12 tháng tuổi, tính sinh miễn dịch và hồ sơ an toàn của ProQuad® được đánh giá trong một thử nghiệm lâm sàng trên 1.620 trẻ khỏe mạnh, chia thành ba nhóm theo độ tuổi tiêm liều đầu tiên (9 tháng, 11 tháng và 12 tháng). ProQuad® được sử dụng theo lịch 2 liều, cách nhau 3 tháng. Kết quả ghi nhận:

  • Về tính sinh miễn dịch:
    Sau liều thứ hai, tỷ lệ huyết thanh bảo vệ đạt trên 99% đối với Quai bị, Rubella và Thủy đậu ở tất cả các nhóm tuổi. Đối với Sởi, đáp ứng miễn dịch sau hai liều thấp hơn ở nhóm trẻ tiêm liều đầu lúc 9 tháng so với nhóm 11–12 tháng, cho thấy việc tiêm ở độ tuổi sớm hơn có thể liên quan đến đáp ứng miễn dịch thấp hơn.
  • Về tính an toàn:
    Hồ sơ an toàn sau liều thứ nhất và liều thứ hai nhìn chung tương đương nhau giữa các nhóm tuổi, cho thấy ProQuad® được dung nạp tốt trong khoảng 9–12 tháng tuổi.

Đối với dữ liệu về tính an toàn và sinh miễn dịch của ProQuad® trên các nhóm đối tượng khuyến nghị khác, vui lòng tham khảo Thông tin kê toa của sản phẩm đã được Bộ Y tế phê duyệt.

Tại Việt Nam, mức độ bao phủ của các vắc-xin phòng Sởi, Quai bị, Rubella và Thủy đậu có sự khác biệt rõ rệt, chủ yếu phản ánh chính sách triển khai theo từng giai đoạn trong Chương trình Tiêm chủng Mở rộng (TCMR). 

Cụ thể, vắc-xin Sởi – Rubella (MR) đã được triển khai tiêm chủng rộng rãi cho trẻ từ 1-14 tuổi và đưa vào tiêm chủng thường quy cho trẻ 9 tháng tuổi từ năm 20142. Nhờ đó, vắc-xin MR nhanh chóng đạt được tỷ lệ bao phủ cao và ổn định trên toàn quốc, với 98,2% trẻ em được tiêm vào năm 20153, chỉ khoảng một năm sau khi triển khai. Mặc dù có những giai đoạn ghi nhận sự sụt giảm, đến năm 2024, tỷ lệ bao phủ vẫn duy trì ở mức 98%, cao hơn rõ rệt so với mức trung bình toàn cầu (khoảng 86% dựa trên dữ liệu từ 186 quốc gia)4. Mức độ bao phủ cao và bền vững này đã góp phần bảo vệ hiệu quả trẻ em trước một trong những bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan mạnh nhất5.

Trong khi đó, Quai bị và Thuỷ đậu vẫn chưa được triển khai trong chương trình tiêm chủng thường quy tại Việt Nam6. Đồng thời, cả hai bệnh chưa được xếp vào nhóm bệnh bắt buộc phải báo cáo, dẫn đến sự hạn chế trong các dữ liệu dịch tễ học hiện có6. Kết quả từ một nghiên cứu tại Khánh Hòa (2014) cho thấy mức độ miễn dịch đối với Quai bị và Thủy đậu thấp hơn so với Sởi và Rubella6. Cụ thể, ở nhóm người trưởng thành trẻ tuổi (20-29 tuổi), tỷ lệ có miễn dịch với Quai bị chỉ đạt 71.4%-78.1%, trong khi tỷ lệ có miễn dịch với Thuỷ đậu còn thấp hơn, chỉ 48.8-53.6%6. Những dữ liệu này cho thấy sự tồn tại của khoảng trống miễn dịch đáng kể đối với Quai bị và Thủy đậu trong cộng đồng, đặc biệt ở nhóm dân số trẻ.

2. Vynnycky, E., Yoshida, L. M., Huyen, D. T., Trung, N. D., Toda, K., Cuong, N. V., Thi Hong, D., Ariyoshi, K., Miyakawa, M., Moriuchi, H., Tho, leH., Nguyen, H. A., Duc Anh, D., Jit, M., & Hien, N. T. (2016). Modeling the impact of rubella vaccination in Vietnam. Human vaccines & immunotherapeutics12(1), 150–158. https://doi.org/10.1080/21645515.2015.1060380

3. Khuc, T. H. H., Karim, T., Cao, M. C., Nguyen, T. V. A., Nguyen, T. H. G., Trinh, Q. D., Dossetor, R., Nguyen, V. B., Badawi, N., Rawal, L., Khandaker, G., & Elliott, E. J. (2025). Immunization status of children with cerebral palsy: A cross-sectional hospital-based study in Vietnam. PloS one20(5), e0323081. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0323081

4. Vietnam: Measles immunization rate TheGlobalEconomy.com; 2025. https://www.theglobaleconomy.com/Vietnam/measles_immunization_rate/. Accessed 10/11/2025.

5. UNICEF. Viet Nam Achieves Remarkable Progress in Childhood Immunization, WHO and UNICEF Report. https://www.unicef.org/vietnam/press-releases/viet-nam-achieves-remarkable-progress-childhood-immunization-who-and-unicef-report. Accessed 24/01/2026.

6. Hachiya, M., Do, T.H., Huynh KM, Vien QM, et al. (2020). Population immunity to measles, rubella, mumps, and varicella among adults in Khanh Hoa province, Socialist Republic of Vietnam. International Journal of Infectious Diseases, Volume 101, 258, 1201-9712. https://doi.org/10.1016/j.ijid.2020.11.112

Sởi là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan rất cao; do đó, khi tỷ lệ bao phủ tiêm chủng suy giảm, số ca mắc có thể gia tăng nhanh chóng⁷. WHO và UNICEF đã cảnh báo về sự gia tăng các ca nhiễm Sởi trên toàn cầu, khi trong hai tháng đầu năm 2022, số ca mắc đã tăng 79% so với cùng kỳ năm 20217. Đây là dấu hiệu đáng lo ngại, cho thấy nguy cơ bùng phát các đợt dịch quy mô lớn, ảnh hưởng đến hàng triệu trẻ em trên thế giới⁷.

Tại Việt Nam, đợt bùng phát Sởi gần đây cũng ghi nhận số ca mắc cao trên diện rộng. Tính đến ngày 20/3/2025, cả nước ghi nhận 42.488 ca nghi mắc sởi, trong đó có 4.027 ca xác định mắc bệnh và 5 ca tử vong8. Ca bệnh đã xuất hiện tại 62/63 tỉnh, thành phố, tập trung nhiều ở khu vực miền Nam8. Đáng chú ý, trẻ em từ 9 tháng đến dưới 15 tuổi là nhóm mắc chủ yếu, và trên 95% bệnh nhân chưa được tiêm vắc-xin Sởi hoặc không rõ tiền sử tiêm chủng8.

Trước tình hình này, Bộ Y tế kêu gọi toàn dân chủ động phòng, chống dịch Sởi, đồng thời triển khai mạnh mẽ chiến dịch tiêm vắc-xin phòng Sởi trên phạm vi toàn quốc8. Phụ huynh được khuyến nghị đưa trẻ đi tiêm mũi 1 khi đủ 9 tháng tuổi và mũi 2 khi đủ 18 tháng tuổi, cũng như tiêm bổ sung ngay nếu trẻ chưa được tiêm hoặc chưa tiêm đủ liều, nhằm nhanh chóng đạt miễn dịch cộng đồng và hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh8.

7. UNICEF Việt Nam. (27/04/2022). UNICEF và WHO cảnh báo về nguy cơ gây bùng phát bệnh sởi ở trẻ em. https://www.unicef.org/vietnam/vi/ thông-cáo-báo-chí/unicef-và-who-cảnh-báo-về-nguy-cơ-gây-bùng-phát-bệnh-sởi-ở-trẻ-em. Accessed 11/02/2026.8. Bộ Y tế. (22/03/2025). Bộ Y tế kêu gọi toàn dân chủ động phòng chống dịch Sởi. https://www.facebook.com/photo?fbid=1072599128241844&set=a.253994313435667. Accessed 11/02/2026.

VN-QDX-00128 11112027